Hastane Tipi
Şehir

Dudak Damak Yarığı (Tavşan Dudak) Tedavisi

Bahar Özbal tarafından yazılmıştır. Prof. Dr. Önder Tan tarafından tıbbi olarak onaylanmıştır. Son güncelleme: 27 Haziran 2020

Dudak Damak Yarığı Hakkında Bilmeniz Gereken Her Şey

Dudak - Damak Yarığı Nedir?

Dudak-damak yarığı, anne karnında cenin halindeki bebeğin gelişimi sırasında ortaya çıkan doğumsal anomalilerden biridir. Hamilelik sürecinin 4-7’inci haftaları arasında dudağı oluşturan yapının birleşmesi beklenir. Bu yapının birleşmemesi durumunda dudak yarığı gözlemlenir.

dudak-damak yarığı

Genel olarak tüm yarık olgularının % 50sinde dudak ve damak yarığı birlikte görülürken %25inde sadece dudak yarığı, % 25 inde ise sadece damak yarığı görülmektedir.

->Related Doctors<-

Yine Türkiye’de ve genel olarak dünyada her 1.000 canlı doğumdan birinde dudak&damak ya da izole dudak yarığına rastlanırken, her 2.500 canlı doğumdan birinde izole damak yarığı ortaya çıkmaktadır. Dudak&damak yada izole dudak yarıkları erkeklerde, izole damak yarığı ise kız çocuklarında daha sık görülmektedir.

Damak yarığı ve dudak yarığı; damak ve dudağı oluşturan yapının birleşmeme sorunları birden farklı şekilde ortaya çıkabilir.

  • Tek Taraflı Dudak Yarığı - İnkomplet (tam olmayan) / Komplet (tam)

  • Çift Taraflı Dudak Yarığı - İnkomplet (tam olmayan) / Komplet (tam)

  • Damak Yarığı - İnkomplet (tam olmayan) / Komplet (tam)

Dudak yarıkları hafif bir çentik formunda olabileceği (inkomplet, tam olmayan) gibi, burun, hatta damağa kadar uzanan (komplet, tam) dudak yarıkları da gözlemlenebilir. 

Dudak - damak yarıklarının % 97si multifaktöriyeldir yani genetik ve hamilelik sırasında fetusun anne karnında karşılaştığı çevresel faktörlerle (sigara, alkol, ilaç kullanımı, A ve B grubu vitamin eksikliği, radyasyon, rubella (kızamıkçık) gibi özellikle viral enfeksiyonlar, vb.) oluşur; geri kalan % 3’ü ise sendromik kaynaklıdır (genetik ya da teratolojik sendromlar, kromozom anomalileri).

Dudak - Damak Yarığı Fiyatları Nedir?

ücret

Dudak - damak yarığı ameliyatları özel hastanelerde ortalama 7.000 TL ile 20.000 TL aralığında yapılmaktadır. Seçilen plastik ve estetik cerrah, hastane, ameliyatın yapılacağı il-ilçe, hastane gibi faktörler fiyatlandırma üzerinde etkilidir. 

Dudak - damak yarığı ameliyat giderlerinin bir bölümü doğumsal anomaliler kapsamında SGK tarafından karşılanmaktadır. Ortodontik tedavileri ve estetik uygulamalar kapsam dışında tutulmaktadır.

Dudak- Damak Yarığı Ameliyatı Ne Zaman Yapılır?  

Dudak yarığı ameliyatlarının çocuğun genel vücut gelişiminin ve dokularının cerrahiye izin verecek ve minimum skar (ameliyat izi) bırakacak en erken yaşta yapılması (3. ay bitimi); damak yarığı ameliyatlarının ise yüz gelişimini etkilemeyecek kadar beklenmesi, ancak yarığın konuşma fonksiyonları üzerindeki olumsuz etkisinden dolayı konuşmaya başlamadan önce yapılması (12-18 ay arası) idealdir.

dudak-damak ameliyatı

Her iki ameliyatta da en önemli iki kriter, bebeğin ameliyat tarihinde 1. yaşıtlarına göre gelişiminin ve ağırlığının normal sınırlara ulaşmış olması, 2. özellikle üst solunum yolu olmak üzere herhangi bir enfeksiyonunun bulunmamasıdır.

Ameliyat için gerekli olan normal gelişim ve ağırlık için de sağlıklı bir beslenme şartdır. Dudak-damak yarıkları, bebeğin beslenmesi ile ilgili yeni bir planlama yapılmasını gerektirir. Dudak yarığı ve / veya damak yarığı teşhisi konulan bebeklerde emme fonksiyonu yetersiz olacağı için beslenme sürecinde; bebek kucakta, 45 derece yarı oturur pozisyonda emzirilmeli, eğer emzirmede sorun yaşanır sakaşıkla veya özel biberonlarla beslenmelidir.

dudak

Dudak - damak yarığı olan bebeklerin dudak ve damak anatomisindeki bütünlüğün bozulmuş olması nedeniyle emme ve ağız içi negatif basınç oluşturma işlevleri tam değildir ve bu da beslenme sorunlarına yol açmaktadır. Yarık tedavisi ile özel ilgilenen diş hekimi ortodontisler tarafından tasarlanan ağız içi obturator (tıkayıcı)lar yardımcı olabilmektedir.

Dudak- Damak Yarığı Ameliyatı Nasıl Yapılır?

Dudak - damak yarığı ameliyatları genel anestezi altında, hastane ortamında, özel cerrahi alet ve dikiş materyalleri kullanılarak,multidisipliner bir ekip tarafından yapılır.

Ameliyatın süresi, yarığın büyüklüğü ve yapılacak ameliyatın kapsamına göre ortalama 1,5-3 saat sürer.

Dudak Yarığı ameliyatında;

  • Yarık hattındaki kas, cilt ve dudak mukozası ayrı ayrı üç tabaka halinde onarılarak yarık kapatılır.

  • Dudak iç kısmında, burun içine uzanan boşluklar varsa kapatılır,

  • Burun tabanındaki açıklık kapatılır,

  • Diş, diş eti, diş yatakları gibi bölgelerde yarık söz konusuysa ameliyat sırasında bu bölgeler de onarılır.

  • Bazı tekniklerde deforme burun da dudak yarığıyla birlikte aynı seansta düzeltilmektedir (Triangular with Ala Nasi, TAN II onarımı).

dudak yarığı

Damak yarığı ameliyatı, özel ağız açacağı kullanılarak yapılır. Genellikle tek seansta nadiren çift seansta tamamlanır. Yarık hattı, heriki yanlarda bulunan mevcut damak dokularının orta hatta getirilmesiyle kapatılır. Düzgün konuşma ve yutma için yeterli uzunlukta bir damak oluşturulur.

ameliyat süreci

Bu işlem sırasında sert damak yarık ise (komplet), ağız ve burun mukozası olmak üzere iki ayrı tabaka halinde; yumuşak damak yarığı ise (inkomplet ve komplet) ilave olarak konuşmada etkili kasların da onarılmasıyla 3 ayrı tabaka halinde onarılır. Konuşma fonksiyonlarının geri kazanılması açısından bu kas onarımı (intravelar veloplasty), damaktaki yarığın kapatılması kadar önemlidir. 

Dudak - damak yarığı ameliyatlarında, tercih edilen dikişler genellikle kendinden eriyen dikişler olacağı için dikiş alımı söz konusu olmaz. Dudak bölgesi özel cilt bantları (steril-strip) ile kapatılır ve pansuman yapılır. Gerekli durumlarda burun içine ufak tamponlar da konulabilir. 

Damak yarığı ameliyatı sonrası selüloz pansuman yastığı ile damak içi kanama kontrol altına alınır.

damak yarığı

Dudak-Damak Yarığı Ameliyatı Sonrası İyileşme Süreci Nasıldır?

Dudak ameliyatlarından sonra nadiren, ancak damak ameliyatlarından sonra zaman zaman bebek, damağın kapanmasıyla birlikte solunum problemleri yaşayabilir.

iyileşme süreci

Böyle bir durumda havayolunun güvenliği için bebeğin genellikle bir ya da birkaç gün yoğun bakımda izlenmesi ve solunum cihazı desteği gerekebilir. Bu durumun söz konusu olmadığı standart klinik izlemlerinde ise, dudak-damak yarığı ameliyatı sonrası bir ya da iki gece hastanede yatış verilir. 

Bu süreçte bebek damar yolundan beslenme ile desteklenir, ağrı kesicilerle ameliyata bağlı sıkıntı hafifletilir. Hastaneden çıktıktan sonra da bir kaç gün doktorunuzca önerilecek ağrı kesiciler ile süreçte rahatlama sağlanır.

Ayrıca ameliyat sonrası ağrı kesicilere ek antibiyotik ve buhar tedavisi de uygulanması önerilecektir.

Ameliyat sonrası dikiş ve dikiş bölgesinin hijyenik tutulması, ameliyat yerlerine ve ağız içine parmak sokulmaması gereklidir. Bu nedenle ameliyat sonrası bebeğe eldiven giydirilmesi, dirseklerin bükülmesini önleyen özel kollukların kullanılması gerekecektir.

Ameliyatı takip eden ilk haftalarda bebeğin nasıl besleneceği, nelere dikkat edilmesi gerektiği, yeterli sıvı alımı için yapılması gerekenler gibi konularda doktorunuzca önerilen program ve beslenme biçimine dikkat edilmesi gerekmektedir.

Damak Yarığı ameliyatı sonrası bebek kucakta ve kaşık ile beslenmelidir. Her öğünden sonra su içirilerek ağız içi yara bölgesinin temiz tutulmasına dikkat edilmelidir. Ortalama 2-6 hafta aralığında sıvı beslenme ön görülmektedir. Dudak yarığı ameliyatı sonrası sıvı beslenme ameliyatı takip eden 1-2 günün sonunda başlayabilir. Her iki ameliyatta da ön görülen sıvı beslenmeye geçiş süreci öncesi berrak diyet uygulanır.

Ağız içi kesilerin ilk haftanın sonunda iyileşmiş olması beklenir.

dudak yarığı tedavisi

Damak ameliyatından sonra ağız içindeki izler görünmezken, dudak yarığı ameliyatı sonrası makul bir ameliyat izi (skar) kalması kaçınılmazdır.

Büyütme altında, titiz bir cerrahi teknik ve dokulara minimal hasarla, özel ve çok ince dikiş materyalleri kullanarak skarı asgariye indirmek ve optimum sonuçlar elde etmek mümkündür.

Dudak-damak yarıklarına, “yarık dudak-burun deformitesi (cleft lip nosei, CLN)” diye adlandırılan özel, son derece deforme ve tedavisi de bir o kadar zor bir burun yapısı eşlik etmektedir. 

Geleneksel olarak, yarık dudak ameliyatı sırasında buruna dokunulmamakta ve burun deformasyonları kişinin yüz gelişimini tamamen tamamlamasının ardından (17-18 yaş) estetik burun ameliyatları ile düzeltilebilmekte iken, bu yaklaşımın çok ağırlaşmış olan deformiteyi düzeltememesi ve başarısının sınırlı kalması, ikinci bir cerrahi gerektirmesi ve çok uzun bir süre çocuğu yarık burun deformitesi ile yaşamaya mahkum etmesi gibi handikapları nedeniyle, dudak yarığı ile eş zamanlı burnu düzelten yöntemler giderek daha fazla öne çıkmış ve popülarite kazanmıştır (Triangular with Ala Nasi, TAN II onarımı). 

Böylece “ağaç yaşken eğilir mantığıyla”, burun kıkırdakları çok tazeyken şekillendirilebilmekte, burun deformitesi çok erken yaşta düzeltilebilmekte, ileride estetik burun ameliyatı ihtiyacı ya tamamen ortadan kalkmakta yada yapılacaksa da basit bir işlemle başarı şansı artmakta, çocuk uzun süre burun deformitesi ile yaşamak zorunda bırakılmamaktadır.

Dudak - Damak Yarığı Doktor Seçimi Nasıl Olmalıdır?  

Dudak - damak yarığı, doğumu takip eden süreçte en kısa sürede tedavi edilmesi gereken bir sorundur. Beslenmeden-konuşmaya pek çok alanda yaşam kalitesini olumsuz etkileyen dudak-damak yarığı erken dönem müdahalesi söz konusu olduğu için farklı alanlarda uzman hekim kadrosu ile takip ve tedavi edilmesi gerekir.

doktor seçimi

Dudak - damak yarığı; yenidoğan, genetik, pediatri, kulak-burun boğaz, estetik ve plastik cerrahi, ortodonti, konuşma terapisti ve diş hekiminden oluşan multidisipliner bir ekip tarafından değerlendirilerek tedavi ve takip süreçlerinin planlaması yapılmalıdır. 

Bu nedenle doktor seçimi değil bir ekip seçimi söz konusudur. Çoklu konsültasyon sonrası ameliyatlar mutlaka dudak damak yarıkları konusunda deneyimli bir plastik cerrah tarafından yapılmalıdır. Tedavi sürecinin aynı cerrah ve ekiple sürdürülmesi idealdir.



Prof. Dr. Önder Tan 
Bu sayfadaki bilgilerin tıbbi doğruluğu
Prof. Dr. Önder Tan tarafından onaylanmıştır.