Hastane Tipi
Şehir

Cinsiyet Değiştirme Ameliyatı

Ece Yalçın tarafından yazılmıştır. Son güncelleme: 01 Temmuz 2020

Cinsiyet Değiştirme Ameliyatı Hakkında Bilmeniz Gereken Her Şey

Cinsiyet Değiştirme Ameliyatı Nedir?

Cinsiyet geçiş ameliyatı veya cinsel kimliğin yeniden atanması gibi isimlerle de tabir edilen cinsiyet değiştirme ameliyatları, transseksüel bireylere, hissettikleri cinsel kimliğe uygun anatomiyi kazandırmaya yönelik kapsamlı girişimlerdir. 

Transseksüellik, kişinin bedensel ve kültürel olarak atanmış cinsiyetine ait hissetmeyerek farklı bir cinsiyet kimliğini benimsemesi durumu. (Wikipedia)

Karşı cinsin birincil (genital organlar) ve ikincil (ses tonu, tüylenme, meme, kalça vb.) cinsiyet özelliklerine sahip olmayı isteyen bireyler, yaşadıkları ruhsal çatışmadan çıkabilmek için ülkeden ülkeye değişiklik gösteren bir takım süreçlerden geçerek cinsiyet geçişini tamamlar. Psikolojik destek ve hormon tedavileriyle başlayan bu uzun süreçler, kadından erkeğe geçişte (FTM) ve erkekten kadına geçişte (MTF) farklılık gösterirken, uygulanan ameliyatlar da her bireyin kişisel tercihine göre değişmektedir.  

Cinsiyet Değiştirme Ameliyatının Fiyatı

Cinsel kimlik konseylerinden alınan raporla SGK bünyesinde yapılabilen ameliyatlar, genellikle yoğun bürokrasi aşamaları ve istenen doktor ekibinin seçilememesi nedeniyle özel doktorlar aracılığıyla yapılmaktadır. Cinsiyet geçiş ameliyatlarının fiyatlarını etkileyen başlıca unsur ameliyata girecek ekiptir. Seçilen hastane ve bulunulan il de ameliyat ücretini belirler. Bireyde yapılacak operasyon sayısı ve trans bireyin cinsiyeti de yine ameliyat ücretini etkilemektedir.  

Cinsiyet Değiştirme Ameliyatını Kimler Olabilir ?

Cinsiyet Değiştirme Ameliyatını Kimler Olabilir ?
 

Avrupa’nın pek çok ülkesinde cinsiyet geçiş ameliyatları için yasal bir prosedür gerekmezken, ülkemizde cinsiyet değiştirme ameliyatı olabilmek için uzun bir süreç gerekmekte.  Ameliyat olmak isteyen adaylar: 

  • 18 yaşını doldurmuş olmalı
  • Bekar olmalı
  • Cinsiyet değişikliği istemiyle açtığı davanın sonrasındaki süreçte cinsel kimlik konseyinin adayın transseksüelliğini kanıtlayan raporuna sahip olmalı
  • Cinsiyet değişikliğinin ruh sağlığı yönünden zorunlu olduğunu gösteren rapora sahip olmalı
  • Kalıcı olarak üreme özelliğinden yoksun olmalı 

Cinsel Kimlik Konseyi Raporu Nasıl Alınır ? 

Psikiyatrist, genetik uzmanı, jinekolog, ürolog, endokrinoloji uzmanı, plastik rekonstrüktif  ve estetik cerrahi uzmanı ile genel cerraha ek olarak bir avukatın yer aldığı cinsel kimlik konseyi, cinsiyet geçiş ameliyatı olmak isteyen adaylarla ilgili süreci yönetir. 

Konsey başkanı olan psikiyatri uzmanı, bireyin eşcinsel olmadığını netleştirdikten sonra bazen iki yıl kadar süren bir dönem boyunca adayın davranışlarını gözlemler. 

Bu süreçte aday birey, endokrinoloji uzmanının hazırladığı program dahilinde kadından erkeğe geçiş için testosteron, erkekten kadına geçiş için östrojen ve progesteron hormonlarının alımına başlar. Hormonların ameliyat öncesinde verilmesinin en büyük avantajı, olası bir pişmanlık durumunda tedavinin geri dönüşünün olmasıdır; ameliyat sonrasında ise geri dönüş mümkün değildir. 

Hormon tedavisi sonrasında geçirdiği değişimden memnun olan bireylere kalıcı geçiş için transseksüellik raporu verilir ve ameliyat süreci başlar. Ülkemizde Hacettepe Üniversitesi, Dokuz Eylül Üniversitesi, Cerrahpaşa Tıp Fakültesi Hastanesi, Çapa Tıp Fakültesi Hastanesi  başta olmak üzere çeşitli üniversite ve araştırma hastanelerinde cinsel kimlik konseyleri mevcuttur.  Cinsiyet değiştirme ameliyatları, bu hastanelerde konsey raporu ile SGK kapsamında yapılabilmektedir.  

Kadından Erkeğe Geçiş Ameliyatı (FTM)

Cinsiyet değiştirme önce sonra

Trans erkeklerde ameliyat öncesinde alımına başlanan testosteron sayesinde ses kalınlaşmaya başlar ve vücutta tüylenme hızlanır. Meme boyu da hormon takviyesi sayesinde küçülerek ameliyatı daha kolay kılar. Kadından erkeğe geçiş için uygulanan ameliyat serisinin ilk seansında yapılan işlemler şöyledir: 

  • Mastektomi (Meme dokusunun çıkarılması)
  • Histerektomi (Rahmin çıkarılması)
  • Oferektomi (Yumurtalıkların alınması)
 

Bu işlemler sonrasında üreme yeteneği kalıcı olarak ortadan kalkar ve takip eden 6.ay içinde yeni bir ameliyatla uygun boyutta yapay penis ve testisler oluşturularak geçiş tamamlanır. Bireylerin kol, sırt veya kalça bölgesinden alınan dokularla oluşturulan yapay penis, ereksiyon için protezle desteklenir ve yine protez testisler eklenerek ameliyat bitirilir. 

Erkekten Kadına Geçiş Ameliyatı (MTF) 

Cinsiyet değiştirme önce sonra

Trans kadınlarda ameliyat öncesinde alımına başlanan östrojen ve progesteron hormonları, ses tellerini inceltip tüylenmeyi azaltır ve bunun yanında memelerde büyüme yapar. Erkek geçişine göre daha kolay olan kadın geçişinde birincil cinsel özelliklerin tamamı ilk seansta bitirilebilir. Erkekten kadına geçiş ameliyatında tek seansta yapılabilen işlemler: 

  • Penisin alınması
  • Orşiektomi (Testislerin alınması)
  • Meme büyütme 
  • Yapay vajina oluşturulması (çıkarılan penisten içeri doğru bir boşluk oluşturulur ve testis derisi ya da kalın bağırsak kullanılarak, korunmuş olan penis başı çevresine vajina iç ve dış dudakları yapılır)
  • Belden alınan yağların kalçaya aktarılması

Üreme yeteneğini geri döndürülemez şekilde ortadan kaldıran bu işlemlerin sonrasında trans kadının geçişi tamamlanmış olur. Bundan sonra ise kişinin isteğine bağlı olarak başka ameliyatlar gerçekleştirilebilir. Örneğin:

Cinsiyet Değiştirme Ameliyatı Sonrası İyileşme 

cinsiyet değiştirme sonrası iyileşme
 

Basit estetik operasyonlardan farklı olarak uzun ve zorlu bir süreç gerektiren cinsiyet geçiş ameliyatlarından sonra     

  • Ortalama bir hafta hastane yatış süresi mevcuttur
  • Normal hayata dönüş için en az bir aylık dinlenme süresi gerekmektedir
  • Trans bireyler menopoz ve andropoz başlayana kadar hormon takviyesi kullanmak zorundadır   

Cinsiyet Değiştirme Ameliyatı Sonrasında Cinsel İlişki 

Her iki cins için de cinsel organlardaki haz bölgesi korunduğu için cinsel birliktelikten alınan haz devam etmektedir. Ameliyat sonrasında cinsel ilişkiye hazır olmak, trans kadınlarda 3-6 ay içinde olabilirken, trans erkeklerde yapay penisin tam olarak işlevsel hale gelebilmesi için bazen 2 yıl geçmesi gerekmektedir. 

Cinsiyet Değiştirme Ameliyatının Riskleri

Anestezi alerjisi, kanama, pıhtı atması gibi olası ameliyat risklerinin yanında cinsiyet geçiş ameliyatlarının başka riskleri de mevcuttur. Trans bireyleri arzu ettikleri cinsel kimliğe kavuşturan cinsiyet değiştirme ameliyatları her zaman uzman bir ekip tarafından uygun koşullar sağlanarak yürütülmelidir.

Seçilen doktorlara ve ameliyatların yapılacağı hastaneye göre ameliyat fiyatları yüksek rakamlara çıkabildiği için bazı bireyler deneyimsiz ve yetkisiz kişilere başvurarak donanımsız kliniklerde ameliyat olup hayatlarını tehlikeye atmaktadırlar. 

Ülkemizde bu ameliyatı olabilmek için istenen konsey raporu ve bireyi bekleyen uzun hukuki süreç de yine merdiven altı tabir edilen cerrahi işlemlere yönelmeye neden olabilmektedir. Bu durum da olumsuz sonuçlara yol açmaktadır. 

Uzman ve deneyimli ekipler tarafından eksiksiz donanıma sahip hastanelerde gerçekleştirilen ameliyatlardan çoğunlukla tatmin edici sonuçlar alınmaktadır. 

Bu ameliyatlardan sonra karşılaşılan en olası risk, cinsel organların istenen şekil ve boyutta olmaması nedeniyle 2. bir ameliyat gerekebilmesidir.  Bazen de oluşturulan yapay organ zaman içinde deforme olup yeni bir ameliyata ihtiyaç duyulabilir. 

Ünlü Transseksüeller


Bruce Jenner/ Caitlyn Jenner

ABD şov dünyasının ünlü ailesi Kardashianların üvey kardeşleri Kendall ve Kylie Jenner’ın babası Bruce Jenner 65 yaşında ameliyatla kadın olmaya karar vererek herkesi şaşırtmıştır. 

Dünya tarihinde cinsiyet geçiş ameliyatı olan ilk transseksüel bireylerden biri kabul edilen Danimarkalı ressam Lili Elbe’nin hayatı bir kitaba ve ardından da başrolünü Eddie Redmayne’nin oynadığı bir filme konu olmuştur. 

Netflix’in popüler dizilerinden biri olan Sense 8’in başrol oyuncularından Jamie Clayton ve Playboy’a kapak olan ilk trans kadın Caroline Cossey, dünya çapında tanınmış başarılı trans bireyler arasındadır. 

Ülkemizde transseksüellik kavramı ilk kez Bülent Ersoy ile duyulmuştur. Geçtiğimiz yıllarda büyük ilgi ve yankı uyandıran başka bir dönüşüm de Rüzgar Erkoçlar’dan gelmiştir.